Tο μεγαλύτερο εμπορικο πλοίο της κλασικής περιοδου

Το ναυάγιο της Περιστέρας Το μεγαλύτερο εμπορικό πλοίο της κλασικής περιόδου που έχει βρεθεί μέχρι σήμερα

 

Βρισκόμαστε στο τελευταίο τέταρτο του 5ου π.X αιώνα, μια ταραγμένη περίοδο κατά την οποία ο Κλασσικός Πολιτισμός υφίσταται μεγάλες αλλαγές.
Η Αθήνα του Περικλή, ύστερα από 27 έτη πόλεμο με την Σπάρτη, τελικά ηττάται. Ταυτόχρονα, ο Σωκράτης διδάσκει φιλοσοφία στον Πλάτωνα και τον Ξενοφώντα, ο Θουκυδίδης γράφει την Ιστορία του Πελοποννησιακού Πολέμου, ο Αριστοφάνης την Λυσιστράτη, ο Σοφοκλής τον Οιδίπου επί Κολωνώ και ο Ευριπίδης τις Βάκχες. Στην Ακρόπολη κατασκευάζεται ο παράξενος σε ομορφιά ιωνικός ναός, το Ερεχθείον με τις Καρυάτιδες και ο Ναός της Αθηνάς Νίκης με τα πανέμορφα γλυπτά της Νίκης στη ζωφόρο, ενώ αντίθετα η αγγειογραφία εικονίζει λυπηρές σκηνές αποχωρισμού επάνω σε λυκήθους της τεχνικής του άσπρου φόντου.

Το κέντρο όλων των παραπάνω αριστουργημάτων ήταν η Αθήνα, η οποίο, παρ’ όλη την ήττα της, εξακολουθούσε να ηγείται του κλασικού κόσμου, όχι μόνο στις τέχνες αλλά και στην οικονομία. Η Αθήνα ήταν η κυρίαρχος ναυτική δύναμη στη Μεσόγειο και το εμπόριο της εξαπλώνετο μέχρι τη Ρωσία και τη Μαύρη θάλασσα, όπου εξήγαγε μερικά από τα κομψότερα κεραμικά σκεύη καθημερινής χρήσης.

 Αδιατάραχτο

Ένα τεκμήριο αυτής της εμπορικής υπερδύναμης ανακαλύφθηκε πρόσφατα στο βυθό της μικρής νησίδας της Περιστέρας Αλοννήσου, με τον εντοπισμό ενός κλασικού εμπορικού πλοίου, πολύ μεγαλύτερου από αυτά που έχουν βρεθεί μέχρι σήμερα. Το πλοίο εκείτο μεγαλόπρεπα σε βάθος 30 μέτρων και το φορτίο του φαινόταν αδιατάραχτο σαν κάποιος να το είχε ακουμπήσει προσεχτικά στο βυθό της θάλασσας. Ο χρόνος και τα θαλάσσια ρεύματα δεν το επηρέασαν παρά ελάχιστα. Αντίθετα το κάλυψαν με άμμο και διαφύλαξαν το μυστικό του για 2.500 περίπου χρόνια.Το πλοίο βυθίστηκε μεταξύ του 425 και 415 π.Χ. και μετέφερε εμπόρευμα κρασιού από τις οινοπαραγωγικές περιοχές της Βόρειας Ελλάδος, όπως η Μένδη στη Χαλκιδική και τα νησιά των Σποράδων, Σκόπελος και Αλόννησος.
Η Εφορεία Εναλίων Αρχαιοτέρων, υπό τη διεύθυνση της υπογραφόμενης ερεύνησε το ναυάγιο τα καλοκαίρια του 1992 και 1993. Αρχικά έγινε μια πλήρης φωτογραφική τεκμηρίωση και τοπογραφική αποτύπωση της υφιστάμενης κατάστασης του ναυαγίου με δυο μεθόδους τηλεμετρίας. Μετά το πέρας της αποτύπωσης το ναυάγιο διαιρέθηκε με κάναβο σε 72 τετράγωνα, το κάθε ένα διαστάσεων 2Χ2 μέτρα. Ακολούθησαν ανασκαφικές εργασίες με αναρροφητήρα σε 2 μόνο από τα τετράγωνα, δηλαδή σε 8τ.μ. από τα 288τ.μ.

Ευρήματα μοναδικά

Παρ’ όλη τη μικρή επιφάνεια ανασκαφής, τα ευρήματα υπήρξαν πολλαπλά και μοναδικά σε σημείο που εντυπωσίασε τον επιστημονικό κόσμο και αποτέλεσε το βασικό άρθρο των επιστημονικών σελίδων της εφημερίδας New York Times. Συνοπτικά, το βυθισμένο πλοίο είχε μήκος περίπου 30 μ.. πλάτος 10 μ. και επιφανειακά μετρήθηκαν 1.000 εμπορικοί αμφορείς οίνου. Μετά την αφαίρεση της επιφανειακής στρώσης των αμφορέων, ακολούθησε και δεύτερη και τρίτη στρώση. Στο τελευταίο στρώμα βρέθηκε και ανελκύστηκε μεγάλη ποσότητα μελαμβαφούς κεραμικής, όπως κύλικες με εμπίεστες και εγχάρακτες διακοσμήσεις, επιτραπέζια πινάκια, αγγεία πόσεως οίνου, λυχνάρια, χάλκινα σκεύη και πολλά άλλα θραύσματα αγγείων καθημερινής χρήσης. Τα ευρήματα αυτά ανήκαν σε σκεύη συμποσίου και διατηρούνται σε άριστη κατάσταση, σχεδόν όπως πριν από 2.500 χρόνια. Η θαυμάσια τεχνική και το στιλπνό μαύρο χρώμα τους φανέρωνε την αθηναϊκή τους ταυτότητα. Η ανασκαφή σταμάτησε στο επίπεδο του έρματος του πλοίου και ενώ είχαν εντοπισθεί τα πρώτα μαδέρια του ξύλινου σκαριού της με την προοπτική να συνεχισθεί και τα επόμενα έτη.

Συμπεράσματα

Τα συμπεράσματα που βγήκαν από τις δύο αυτές ανασκαφικές περιόδους αναθεωρούν τις προηγούμενες απόψεις σχετικά με την αρχαία ναυπηγική. Η ιδιαιτερότητα του συγκεκριμένου ναυαγίου έγκειται στο μέγεθος του, το οποίο είναι σχεδόν διπλάσιο από αυτό των μέχρι σήμερα γνωστών φορτηγίδων. Τα πλοία της ίδιας περιόδου που έχουν ανασκαφεί στην Ιταλία, την Κύπρο και το Ισραήλ δεν ξεπερνούν τα 15-16,5μ. και δεν μετέφεραν φορτίο άνω των 75 τόνων. Αυτό οδήγησε τους μελετητές πλοίων να συμπεράνουν ότι οι μεγάλες φορτηγίδες ήταν άγνωστες στους αρχαίους Έλληνες και ότι ναυπηγήθηκαν μόνο από τους Ρωμαίους 300 χρόνια αργότερα.
Το πλοίο της Περιστέρας αποκάλυψε από τα πρώτα κιόλας 8 τ.μ.. ότι εδώ έχουμε μια διαφορετική μέθοδο ναυπηγικής άγνωστη μέχρι σήμερα, την οποία εγνώριζαν οι Αθηναίοι ήδη οπό τους κλασικούς χρόνους και που υιοθετήθηκε πολύ αργότερα από τους Ρωμαίους.

Μόνο η φαντασία μπορεί από εδώ και έπειτα να λειτουργήσει για το τι αναμένεται να βρεθεί στα υπόλοιπα 280 τ.μ. του ναυαγίου, το οποίο μετέφερε πάνω από 4.000 αμφορείς και είχε εκτόπισμα άνω των 120 τόνων. Τι άλλο εμπόρευμα εκτός οίνου, θα μπορούσε να μετέφερε ένα πλούσιο Αθηναϊκό πλοίο ενός στόλου που σχεδόν μονοπωλούσε το εμπόριο και τη ναυτιλία στο Αιγαίο την εποχή του Πελοποννησιακού Πολέμου; Τι είδους σκάφος ήταν, Κέρκουρος, Ολκάς, Κέλης ή Λέμβος;
Πώς βυθίστηκε, ήταν πειραματική ενέργεια ή υπερβολικό βάρος σε συνδυασμό με καιρικά φαινόμενα που το οδήγησαν στον υγρό τάφο;
Τέλος, σε ποια οικονομική κατάσταση βρισκόταν η εμπορική ναυτιλία την εποχή που η Ελλάδα αλληλοσπαράσετο;
Η ανασκαφή του γνωστού αυτού ναυαγίου, του οποίου η φήμη έφθασε από τη Ρωσία μέχρι την Αμερική, σταμάτησε, μετά από μόνο 2 χρόνια έρευνας. Δυστυχώς επικράτησαν δυνάμεις πέραν της λογικής και έτσι η ανασκαφή δεν συνεχίστηκε μετά το 1993, με την προβολή δικαιολογιών οι οποίες δεν αντέχουν σε καμιά κριτική σκέψη.

Πυραμίδες στην Ελλάδα

Τα πυραμιδοειδή κτίσματα που ανακαλύφθησαν κατά καιρούς από Έλληνες και ξένους ερευνητές ειναι τα ακολουθα:

Πυραμίς του Αμφείου (Θήβα)
Πυραμίς του Ελληνικού (εις το Κεφαλάρι Άργους)
Πυραμίς του Λυγουρίου (Επίδαυρος)
Πυραμίς της Καμπίας (Νέα Επίδαυρος)
Πυραμίς της Δαλαμάναρας
Πυραμίς εις την Σικυώνα (Άργος)
Πυραμίς εις τα Βιγλάφια (Νεάπολη Λακωνίας)

Δυστυχώς όλα τα προαναφερθέντα κτίσματα είτε έχουν υποστεί καταστροφές εκ θεμελίων, είτε στο μεγαλύτερο τμήμα αυτών, ως αποτέλεσμα πιθανότατα του μεσαίωνα και των μετέπειτα εποχών του, και της κουλτούρας του, δηλ. (τον αφορισμό της επιστήμης και το εις έδαφος φέρειν των αρχαίων Ελληνικών κτισμάτων!!!) Ως εκ τούτου η πυραμίς της Σικυώνας είναι πλέον ανύπαρκτη έχοντας μόνο ως ανάμνηση μια απεικόνηση του Τζον Σ. Φενέ του 1877. Το ίδιο συμβαίνει και με της Δαλαμανάρας όπου εκθεμελιώθηκε είτε δια των αναγκών της εκκλησίας του Αγ. Γεωργίου που είναι δίπλα στο σημείο όπου έπρεπε να ατενίζει κάποιος την πυραμίδα, είτε από τον κάποιον Τούρκο που έκτισε τον πύργο του, είτε και από τα δύο. Της Βιγλάφειας έχει ισοπεδώθει επίσης και τα όποια υπολείματα κείτονται στην γύρω περιοχή και στην τοιχοποιία των διπλάνων μαντριών και αποθηκών. Εις την Καμπία τα πράγματα είναι λίγο καλύτερα αφού έχουν απομείνει δομοί σε ύψος 1 – 2 μέτρων σε κάποιες πλευρές.
Τέλος θα αναφερθώ στα πυραμιδοειδή του Ελληνικού του Λυγουρίου και του Αμφείου διότι αυτές συγκέντρωσαν τα φώτα της δημοσιότητος και διαμάχης...

Πυραμίς Αμφείου : Διαφορετική από τις υπόλοιπες λόγω της βαθμιδωτής κατασκευής της. Ανεκαλύφθει και η ανασκαφή της διεξήχθει τα έτη 1971-1973 από τον αρχαιολόγο κ. Θεόδορο Σπυρόπουλο. Το 1981 τελείωσε την μελέτη του και εξέδωσε τον δυσεύρετο πλέον τόμο Αμφείον. Θαυμαστή κατασκευή με πολλές και σημαντικές λεπτομέρειες, αλλά θα μείνουμε στα πιο σημαντικά στοιχεία.

• Ομοιάζει πολύ με την Αιγυπτιακή πυραμίδα του ζόζερ, λόγω όπως προείπα της βαθμιδωτής πλίνθινης κατασκευής της. Έχει 3 ξεχωριστές βαθμίδες ενώ στην κορυφή βρίσκεται ταφικό μνημείο.
• Έχει πολλές στοές και σήραγγες στο εσωτερικό κάτω από το τάφο, φθάνοντας συνολικά το πυραμιδοειδές περίπου τα 15-20 μέτρα ύψους.
• Η πυραμίς του ζόζερ χρονολογείται το -2600 και του Αμφείου περίπου το 2.700 - 2.500 π.χ. σύμφωνα με τον κ. Σπυρόπουλο.
• Στο ταφικό μνημείο τα σημαντικότερα ευρήματα ήταν λείψανα ανθρωπίνων οστών και χρυσά κοσμήματα όπου στη βάση τους σχηματίζονται διπλές αντιθετικές σπείρες. Βάση της παραδοσεώς μας και σε συνάρτηση με τις μελέτες απεφάνθη ο κ. Σπυρόπουλος ότι είναι ο τάφος του Ζήθου και του Αμφίωνος, των μυθολογικών Διόσκουρων!

Υπό το βάρος αυτών των στοιχείων ενεργοποιήθηκαν άμεσα οι κρατικοί μηχανισμοί και σταμάτησαν απότομα κάθε εργασία. Μπάζωσαν την είσοδο της πυραμίδας, βγήκαν χωρίς επαρκή στοιχεία άλλοι αρχαιολόγοι όπως ο κ. Αραβαντινός και την χρονολόγησε πολύ νεότερη, ενώ ειπώθηκε ότι διεκόπησαν οι εργασίες λόγω του ότι θα χρειαζόταν αρκετά εκατομμύρια ευρώ δια να γίνει αποπεράτωση του έργου, ενώ ο κ. Σπυρόπουλος το υπολόγιζε σε 700.000 ευρώ. Το τελειωτικό χτύπημα ήταν όταν δενδροφυτεύτηκε ο λόφος από τους προσκόπους. Έτσι λοιπόν άλλο ένα Αρχαιοελληνικό εύρημα θάφτηκε χωρίς να συνεχιστούν εις βάθος οι έρευνες δια την εξαγωγή πιο ασφαλών συμπερασμάτων...!!!

Πυραμίδες Ελληνικού και Λυγουρίου : Τις πυραμίδες αυτές δεν τις συμπεριλαμβάνω μαζί μόνο διότι έχουν κατασκευαστικές ομοιότητες, αλλά διότι ήταν και οι μοναδικές που χρονολογήθηκαν και επιστημονικά...!
Η πιο καλά διατηρημένη Ελληνική πυραμίδα είναι του Ελληνικού. Μάλιστα σε μια πλευρά του το ύψος έφτανε τα 3,40 μ. ενώ το πλάτος της εισόδου μετρήθηκε 1,35 μ σχηματίζοντας λάμδα Λ. Βρίσκεται πάνω στον αρχαίο δρόμο από το Άργος στην Τεγέα και ο Παυσανίας τα ονομάζει ως ‘’Πολυάνδρια’’. Είναι λαξευμένη και όχι βαθμιδωτή και αρκετά στοιχεία και φωτογραφίες είχαν φέρει εις το φως της δημοσιότητος από παλιά ο κ. Αρβανιτόπουλος (1916) και μετέπειτα οι αρχαιολόγοι της Αμερικάνικης σχολής κλασσικών σπουδών Αθηνών. Βρέθηκαν αρκετά αγγεία στην περιοχή και βάση αυτών χρονολογήθηκε το -4ο αιώνα. Όμως και εδώ οι νεοελληνικές βαρβαρότητες δεν έλλειψαν όπως ανέφερε στο περιοδικό Αρχαιολογία ο Βασ. Δωροβίνος. Χαρακτηριστικά λέει ότι το 1978 κτίστηκε σε απόσταση 100 μέτρων εκ της πυραμίδος χριστιανικός ναός από τον μητροπολίτη Αργολίδος κ. Δεληγιαννόπουλο. Μάλιστα ήταν ο 2ος !!! του μικρού οικισμού του Ελληνικού χωρίς καν να γεμίζει ο πρώτος!!! Τα τραγελαφικά συνεχίζονται... Το 1981 ο Πρόεδρος του οικισμού (υιός του μητροπολίτη παρακαλώ...!!!) έδωσε εντολή και μπουλντόζες ξήλωσαν μέρος του λόφου όπου κείτεται η πυραμίς... δια την κατασκευή ποδοσφαιρικού γηπέδου...!!!!!! Ελλάς στο μεγαλείο σου!!!!!

Η πυραμίς του Λυγουρίου βρίσκεται στους πρόποδες του Αραχναίου όρους δυτικά του ομώνυμου χωριού. Η καταστασή του δεν είναι τόσο καλή αφού έχουν σωθεί λίγες μόνο σειρές από τους λαξευμένους λίθους. Οι περισσοτέρες βρίσκονται σε κατασκευές στο χωριό αλλά και σε μια βυζαντινή εκκλησία της Αγ. Μαρίνας!!!!! λίγα μέτρα από την πυραμίδα.

Όπως προείπα η μοναδική επιστημονική χρονολόγησης εις τις δύο πυραμίδες έλαβε χώρα
Α). Εις το εργαστήριο Πυρηνικής Χρονολογήσεως του Τμήματος Φυσικής του Πανεπιστημίου του Εδιμβούργου.
Β). Εις το εργαστήριο Αρχαιομετρίας του ΕΚΕΦΕ – Δημόκριτος. Οι διακεκριμένοι ακαδημαικοί οι οποιοί μετείχαν ήταν ο κ. Περικλής Θεοχάρης, ο κ. Ιωάννης Λυριτζής και ο κ. R.B Galloway.

Τα αποτελέσματα ήταν άκρως εντυπωσιακά.

• Η χρονολόγηση μέσω της μεθόδου της θερμοφωταύγειας έδειξε δια την πυραμίδα του Ελληνικού 2.720 π.χ +- 580 έτη, του Λυγουρίου 2.100 π.χ +- 610 έτη. Αποδείχθηκε δε ότι η πρώτη μέτρηση η οποία είχε δείξει χρονολόγηση (4ο αιώνα π.χ) έγινε σε ύστερα κεραμικά αντικείμενα που είχαν βρεθεί μέσα στην πυραμίδα...
• Από κεραμικά αντικείμενα που βρέθηκαν εις την βάση της πυραμίδας τα οποία δια της μεθόδου της γεωφυσικής διασκοπήσεως βρέθηκαν ότι ανέρχονται περι του 3.000 π.χ.
• Χρονολόγηση του τείχους των Μυκηνών 1.100 π.χ. +- 180 έτη. Επαλήθευσή του με την επίσημη χρονολόγηση των αρχαιολόγων περί του 1.280 π.χ! Έτσι φαίνεται ξεκάθαρα ότι η συγκεκριμένη διαδικασία χρονολόγησης είναι σωστή.
• Οι κλίσεις των εδρών και των ακμών της πυραμίδας του Ελληνικού φανερώνουν την ύπαρξη της χαρακτηριστικής γωνίας της διευθύνσεως του υδροστατικού άξονος. Η εν λόγω γωνία των 54,74 μοιρών, αντέχει σε πολύ υψηλές πιέσεις, ενώ στις πυραμίδες της Αιγύπτου είναι τυχαίες.
• Υπολογίστηκαν οι προσανατολισμοί των 2 πυραμίδων σε σχέση με τον αστερισμό του Σειρίου. Βρέθηκε ότι κοιτάνε προς το Σείριο και ότι κατασκευάστηκαν περίπου με 500 έτη διαφορά δια αυτόν τον λόγο.